Naar de hoofdinhoud Naar de navigatie
Blog

Van data naar sturing: mijn reis als BI specialist in de detachering

Werken in de detachering bij CIMSOLUTIONS betekent elke keer opnieuw instappen in een nieuwe wereld: nieuwe teams, nieuwe processen, nieuwe datalandschappen en vooral nieuwe behoeftes die om heldere antwoorden vragen. Precies dát maakt dit werk voor mij al jaren zo inspirerend. Het is alsof je elke keer opnieuw in de gaarkeuken van een boeiende organisatie mag rondkijken.

Elke opdrachtgever kent zijn eigen dynamiek, maar de rode draad is altijd hetzelfde: hoe vertaal je complexe bedrijfsprocessen en versnipperde data naar betrouwbare stuur- en verantwoordingsinformatie waarmee een organisatie verder kan?

De niveaus waarop wordt gestuurd en verantwoord

De begrippen stuur- en verantwoordingsinformatie suggereren een hiërarchie in een organisatie waarbinnen wordt gestuurd en verantwoord. Binnen die hiërarchie zullen er daarom één of meerdere niveaus aanwezig zijn die gestuurd worden en één of meerdere waarnaar verantwoord wordt. Louter het hoogste niveau stuurt alleen en het laagste niveau verantwoordt alleen.

Sturen en verantwoorden wordt in een grote organisatie veelal op drie niveaus uitgevoerd.

schematische weergave van niveaus waarop wordt gestuurd en verantwoord

Operationeel

Het operationeel niveau voert de bedrijfsprocessen uit. Medewerkers registreren gegevens tijdens hun werk: klantgegevens, orders, statuswijzigingen. Managers leveren maandelijks rapportages aan het tactisch management, zoals b.v. aantallen orders, verkochte artikelen en doorlooptijden. Deze rapportages dienen als stuur- én verantwoordingsinformatie.

Tactisch

Het tactisch management vormt de schakel tussen strategie en operatie. Zij gebruiken rapportages, inclusief financiële rapportages, om richting te geven én om verantwoording af te leggen aan het strategisch management.

Strategisch

Het strategisch niveau stuurt op hoofdlijnen, neemt beslissingen op basis van financiële en inhoudelijke stuurinformatie en geeft door middel daarvan richting en uitvoering aan de uitgezette visie en strategie van een organisatie.

Requirements engineering stuur- en verantwoordingsinformatiebehoefte

Het is mijn taak en verantwoordelijkheid om de vertaalslag te maken van de informatiebehoefte naar bruikbare stuur- en verantwoordingsinformatie op de drie beschreven niveaus. Dit betekent in de praktijk:

  • Het afnemen van interviews met belanghebbenden (stakeholders) en het houden van brainstormsessies en workshops met bijvoorbeeld management, teamleiders, functioneel beheerders, business analisten en domeinexperts om requirements voor de stuur- en verantwoordingsinformatie boven tafel te krijgen. Dit wordt ‘eliciteren’ genoemd. In een Agile Scrum omgeving worden de requirements voor de begrippen, meetwaarden, key performance indicators (KPI’s) en bijbehorende normen in eerste instantie globaal en hoog-over opgesteld, als ook de te bouwen dashboards en rapportages. Later worden deze requirements in één of meerdere iteraties verder gerefined voor elke Agile Scrum sprint;
  • Het documenteren en valideren van de requirements bij de stakeholders;
  • Het beheren van de requirements, het vastleggen en documenteren van verder verfijnde (gerefinede) requirements voor de sprint, maar ook het autoriseren en toegang geven tot de requirements aan alle stakeholders. Dit laatste is vooral van belang voor het ontwikkelen, testen en accepteren van een dashboard en rapportages, maar ook vormen de requirements een repository of datacatalogus waarin alle begrippen, meetwaarden, KPI’s en normen uitvoerig staan beschreven voor alle belanghebbenden;
  • Analyse van data in de bronsystemen op volledigheid, integriteit en bruikbaarheid voor de gevraagde stuur- & verantwoordingsinformatie;
  • Definiëren van begrippen, (geaggregeerde) meetwaarden, KPI’s en bijbehorende normen hoog of laag;
  • Ontwerpen van bruikbare datavault‑ en datamart‑modellen (Kimball);
  • Het organiseren en leiden van refinement sessies (Agile Scrum) met back‑ (ETL) en front-end (dashboards, rapportages) ontwikkelaars. Tijdens de refinement sessies wordt het voor de ontwikkelaars duidelijk wat er exact gebouwd dient te worden in tweewekelijkse sprints. Aan het eind van elke sprint wordt er een demo van het product gegeven aan de product owner. De product owner komt aan de hand van de demo met nieuwe wensen en aanpassingen voor de volgende sprint.

Deze taken resulteren in een eindproduct waarmee een organisatie haar werkprocessen kan onderbouwen met betrouwbare, uniforme en naar de brondata herleidbare stuur- en verantwoordingsinformatie. Begrippen en geaggregeerde meetwaarden van de werkprocessen zijn geen ruwe datasets meer, maar geven heldere inzichten waarmee alle lagen in de organisatie kunnen sturen en verantwoorden.

Process mining: wat doen organisaties nou echt?

De klassieke business intelligence geeft ons een geaggregeerde meetwaarde aan de outputzijde van een kritiek bedrijfsproces of -subproces. Bijvoorbeeld dat er per maand een bepaald cijfer van een meetwaarde behaald moet worden om te kunnen beoordelen of een kritiek bedrijfsproces naar behoren presteert. Dit noemen we dan een KPI, een Key Performance Indicator.

Bij een KPI wordt ook een norm afgesproken. Voor bijvoorbeeld het begrip ‘Ziekteverzuim’ wordt een KPI ‘ZPM’, ‘Ziekteverzuim Percentage per Maand’ afgesproken. Er wordt als norm gesteld dat deze niet hoger mag worden dan 2%. Dit wordt een norm laag genoemd: we mogen hier in principe liefst niet overheen. Een norm hoog betekent dat een bepaalde minimale waarde per maand behaald moet worden. We komen hier liefst niet onder. “Bij het aanleggen van een snelweg dient er minimaal gemiddeld een kilometer asfalt per dag te worden gelegd”. Wanneer de norm laag of hoog niet wordt behaald, is het zaak uit te zoeken waardoor dat komt.

Er kunnen met de klassieke business intelligence vervolgens analyses worden gedaan op de geaggregeerde meetwaarden tegen verschillende invalshoeken ofwel dimensies. Er kan in het voorbeeld van het overschrijden van de 2% ziekteverzuim per maand worden gekeken bij welke afdeling dit het geval was. Bij het aanleggen van de snelweg waarbij er niet minimaal een kilometer asfalt gemiddeld per dag werd gelegd, bij welk team en in welke periode dat het geval was. Zo kan men de ‘vinger op de zere plek leggen’ en wat vooral belangrijk is: er iets aan doen, oftewel op tijd bijsturen.

Er zijn echter bedrijfsprocessen denkbaar die te complex zijn om tegen enkele invalshoeken te analyseren en daar conclusies uit te trekken. Wanneer er meerdere complexe subprocessen, terugkoppelingen en/of keuzemomenten in een bedrijfsproces aanwezig zijn, kan het zijn dat niet meer kan worden volstaan met een klassieke analyse van de (geaggregeerde) meetwaarden tegen enkele invalshoeken. We willen in zo’n geval echt in de grote hoeveelheid data van het proces zelf kunnen kijken, ook ergens midden in het proces en niet alleen maar aan de kant van de procesoutput!

Een teamleider die een klein overzichtelijk proces onder zijn of haar hoede heeft, kan dit bijsturen zonder gedetailleerde procesinformatie, maar niet wanneer het om een complex bedrijfsproces gaat. Een KPI wordt niet behaald: “Waar precies moet ik ingrijpen in mijn proces?”. We zijn dan in feite ‘blind’ om te kunnen zien wat er zich nou precies in het proces heeft afgespeeld.

Process mining kan in zulke gevallen helpen te ontdekken waar precies de bottlenecks in een bedrijfsproces zitten. De blinde zwarte inktvlek verdwijnt daardoor.

Daarnaast kan process mining helpen met processimulaties bij aanpassingen in het proces, het uitvoeren van compliance en conformance checks en het voorspellen van de afloop en nog resterende doorlooptijd van nog lopende processen.

Er is op internet een schat aan informatie te vinden over process mining en een groot palet aan process mining software. Een goede start kan een introductiecursus in process mining zijn. Een erg goede cursus die ik zelf heb gedaan, is die van Coursera: https://www.coursera.org/learn/process-mining.

Waarom detachering bij CIMSOLUTIONS voor mij werkt

Wat klantopdrachten en -projecten bij CIMSOLUTIONS gemeen hebben? Impact. Maar ook afwisseling, groei en het vertrouwen om verantwoordelijkheid te nemen. Bij CIMSOLUTIONS ben je geen pion, je wordt gezien als professional en als persoon. Je krijgt de ruimte om te leren, te onderzoeken, te experimenteren en collega’s te helpen groeien.

Detachering betekent voor mij:

  • Werken aan opdrachten waar je echt verschil maakt
  • Steeds nieuwe organisaties en datalandschappen leren kennen
  • Je kennis verbreden, verdiepen én direct toepassen
  • Samenwerken met betrokken collega’s die dezelfde drive hebben
  • Blijven ontwikkelen via trainingen, certificeringen en kennisdeling

In 2021 werd ik verkozen tot Medewerker van het Jaar voor kantoor Rotterdam: dit voelde als een hele mooie erkenning voor mijn harde werk, maar eigenlijk is elke succesvolle interessante opdracht al een beloning op zich.

Tot slot: data is pas waardevol als je het begrijpelijk maakt

Of het nu gaat om sociale dienstverlening, klantcontact, stedelijke ontwikkeling of handhaving, data vertellen altijd een verhaal. Mijn werk is om dat verhaal helder, betrouwbaar en bruikbaar te maken. De combinatie van businessanalyse, data-analyse, datamodellering, procesinzicht en technische kennis helpt daarbij dagelijks.

En precies daar ligt voor mij de kracht van detachering: elke opdracht is een nieuw hoofdstuk, maar de rode draad blijft hetzelfde. Je helpt organisaties verder door structuur en inzicht te brengen in datgene waar ze zowel dagelijks, maar ook op middellange en lange termijn op draaien: hun processen en hun data.

Frank Wouts
Senior Data & Business Intelligence Specialist

Ook interessant

Blog

Quantum Computing

Quantum computers kunnen complexe berekeningen en analyses vele malen sneller en efficiënter uitvoeren dan de traditionele computers waar we dagelijks mee werken.

Lees artikel over Quantum Computing
1 van 6 1 /